ललितपुर । ललितपुरको मुटुमा अवस्थित पाटन दरबार (पाटन दरबार स्क्वायर) नेपालका सबैभन्दा महत्वपूर्ण ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक सम्पदामध्ये एक हो। यो प्राचीन मल्ल राजाहरूको दरबार रहेको क्षेत्र हो र सन् १९७९ देखि काठमाडौँ उपत्यकाको विश्व सम्पदा सूचीअन्तर्गत UNESCO विश्व सम्पदा क्षेत्रमा सूचीकृत छ।

पाटन दरबार आफ्नो अद्वितीय नेवारी वास्तुकला, कलात्मक काठका झ्याल–ढोका, धातुकला तथा ढुंगामा कुँदिएका उत्कृष्ट मूर्तिहरूका लागि विश्वभर प्रसिद्ध छ। यहाँ अवस्थित कृष्ण मन्दिर, भीमसेन मन्दिर, विश्वनाथ मन्दिर, सुन्दरी चोक, मूल चोक र पाटन संग्रहालय पर्यटक तथा इतिहासप्रेमीका प्रमुख आकर्षण हुन्।

पाटनलाई “कला र कलाकारहरूको सहर” पनि भनिन्छ। यहाँ हिन्दू र बौद्ध धर्मबीचको धार्मिक सहअस्तित्व स्पष्ट रूपमा देख्न सकिन्छ। वर्षभरि विभिन्न जात्रा, पर्व र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू आयोजना हुने भएकाले पाटन दरबार आज पनि जीवित सांस्कृतिक केन्द्रका रूपमा परिचित छ।

वि.सं. २०७२ (सन् २०१५) को भूकम्पबाट यस क्षेत्रका केही संरचनामा क्षति पुगे पनि पुनर्निर्माण र संरक्षणको कामपछि यसको ऐतिहासिक गरिमा अझै कायम रहेको छ। आज पाटन दरबार नेपाल भ्रमणमा आउने स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकका लागि अनिवार्य गन्तव्य बनेको छ।